Trong bối cảnh tuyển sinh vào lớp 6 ngày càng đòi hỏi những phương thức đánh giá khách quan, khoa học và phù hợp với định hướng phát triển năng lực của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, Bài đánh giá năng lực tổng hợp học sinh tiểu học (Primary School Student Assessment – PSA) do Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức đang từng bước khẳng định vai trò là một công cụ đánh giá chất lượng cao, có khả năng phục vụ hiệu quả công tác tuyển sinh đầu vào bậc trung học cơ sở. Không chỉ được sử dụng trong xét tuyển vào lớp 6 Trường THCS Ngoại ngữ, PSA còn mở ra cơ hội để nhiều trường THCS trên cả nước tham khảo và sử dụng kết quả đánh giá như một căn cứ tuyển sinh đáng tin cậy.

Đánh giá toàn diện năng lực học sinh cuối cấp tiểu học

Khác với các bài kiểm tra kiến thức đơn thuần, PSA được xây dựng nhằm đánh giá tổng hợp những kiến thức, kỹ năng và năng lực học sinh tích lũy trong suốt quá trình học tập ở bậc tiểu học theo định hướng của chương trình giáo dục hiện hành. Trong năm 2026, bài thi đã mở rộng phạm vi dành cho học sinh lớp 5 trên phạm vi toàn quốc và kết quả có thể được sử dụng trong hồ sơ xét tuyển vào lớp 6 của Trường THCS Ngoại ngữ hoặc các trường THCS khác có nhu cầu. Bài thi được thực hiện hoàn toàn trên máy tính tại các phòng thi tiêu chuẩn, đảm bảo tính hiện đại, minh bạch và thuận tiện trong quá trình tổ chức. Kết quả bài thi có giá trị trong vòng 12 tháng kể từ ngày dự thi, tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục linh hoạt trong việc sử dụng kết quả phục vụ công tác tuyển sinh đầu vào.

Bài thi PSA được tổ chức thi trên máy vừa đảm bảo tính hiện đại trong thời đại công nghệ số, vừa tiết kiệm thời gian và nguồn lực trong quá trình tổ chức thi

Thiết kế khoa học, phản ánh đúng năng lực người học

Theo cấu trúc công bố chính thức, PSA gồm 60 câu hỏi được thực hiện trong 70 phút với nhiều dạng thức như trắc nghiệm đa lựa chọn, điền khuyết, ghép nối và sắp xếp thứ tự. Thang điểm được quy đổi trên 100 điểm, trong đó mỗi câu hỏi có trọng số tương ứng với mức độ khó, giúp tăng khả năng phân loại năng lực học sinh.

Nội dung bài thi được thiết kế theo ba hợp phần lớn gồm Khoa học xã hội và Tiếng Việt, Khoa học tự nhiên và Toán, cùng Tiếng Anh. Các câu hỏi không chỉ kiểm tra kiến thức đã học trong chương trình bậc tiểu học mà còn chú trọng khả năng vận dụng, tư duy, giải quyết vấn đề và xử lý tình huống thực tiễn. Đặc biệt, phần Tiếng Anh chiếm 50% tổng số điểm, đánh giá toàn diện từ ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp đến kỹ năng đọc hiểu và sử dụng ngôn ngữ trong các ngữ cảnh thực tế. Đây là một ưu thế đáng chú ý trong bối cảnh nhiều trường THCS hiện nay đang đẩy mạnh các chương trình tăng cường ngoại ngữ (Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học – English as a Second Language at school) và hội nhập quốc tế.

Kết quả có độ tin cậy cao, hỗ trợ hiệu quả công tác tuyển sinh

Thực tiễn tổ chức trong các năm 2025 và 2026 cho thấy PSA đã tạo được sự quan tâm rộng rãi từ phụ huynh, giáo viên và các nhà quản lý giáo dục. Theo các phân tích chuyên môn được công bố sau các đợt thi, bài thi có khả năng phân loại năng lực học sinh tốt, các câu hỏi đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật về độ tin cậy và tính chính xác trong đo lường đánh giá.

Phổ điểm điểm tổng PSA đợt 2 năm 2026

Một trong những điểm nổi bật của PSA là học sinh được biết kết quả ngay sau khi hoàn thành bài thi. Phiếu kết quả thể hiện cả điểm tổng và điểm thành phần của từng lĩnh vực đánh giá, giúp nhà trường, phụ huynh và học sinh có cái nhìn đầy đủ về năng lực cá nhân. Việc cung cấp các chỉ số đánh giá chi tiết không chỉ hỗ trợ tuyển sinh mà còn tạo điều kiện để các trường THCS hiểu rõ hơn về năng lực đầu vào của học sinh, từ đó có thể xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp ngay từ những năm học đầu tiên.

Cơ hội xây dựng một chuẩn tham chiếu chung cho tuyển sinh THCS

Trong những năm gần đây, nhiều trường THCS có nhu cầu tuyển chọn học sinh phù hợp với định hướng đào tạo riêng nhưng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm một công cụ đánh giá khách quan và có tính chuẩn hóa cao. PSA đang cho thấy tiềm năng trở thành một giải pháp đáp ứng nhu cầu đó. Với quy trình xây dựng bài thi bài bản, hình thức tổ chức chuyên nghiệp, hệ thống ngân hàng câu hỏi được chuẩn hóa và khả năng đánh giá đa chiều, PSA có thể đóng vai trò như một chuẩn tham chiếu chung giúp các trường THCS sử dụng trong công tác xét tuyển đầu vào mà không cần tổ chức thêm các kỳ khảo sát riêng lẻ.

Nguồn ảnh: Báo Dân Trí

Việc nhiều cơ sở giáo dục cùng sử dụng một kết quả đánh giá chung không chỉ góp phần giảm áp lực thi cử cho học sinh cuối cấp tiểu học mà còn nâng cao tính công bằng, minh bạch trong tuyển sinh. Thay vì phải tham dự nhiều kỳ kiểm tra khác nhau, học sinh có thể sử dụng một kết quả đánh giá năng lực được công nhận rộng rãi để đăng ký xét tuyển vào các trường phù hợp.

Các học sinh chuẩn bị làm thủ tục để vào thi bài thi PSA

Hướng tới hệ sinh thái đánh giá năng lực học sinh tiểu học

Sự gia tăng số lượng học sinh tham gia PSA qua các năm 2025 và 2026 cho thấy nhu cầu ngày càng lớn của xã hội đối với các phương thức đánh giá hiện đại. Không ít học sinh tham dự bài thi không chỉ vì mục tiêu xét tuyển mà còn để đánh giá năng lực bản thân, trải nghiệm môi trường thi cử chuyên nghiệp và có thêm căn cứ định hướng học tập trong giai đoạn tiếp theo. 

Với nền tảng chuyên môn từ Đại học Quốc gia Hà Nội, cùng kinh nghiệm tổ chức và vận hành các kỳ thi quy mô lớn, PSA đang từng bước vượt ra ngoài vai trò của một công cụ phục vụ tuyển sinh cho riêng một nhà trường. Bài thi đang mở ra triển vọng hình thành một hệ sinh thái đánh giá năng lực học sinh tiểu học có tính chuẩn hóa, góp phần thúc đẩy đổi mới tuyển sinh trung học cơ sở theo hướng khoa học, minh bạch và lấy năng lực thực chất của người học làm trung tâm. Trong bối cảnh giáo dục đang chuyển mạnh từ đánh giá kiến thức sang đánh giá năng lực, PSA được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những công cụ tham chiếu uy tín để các trường THCS trên cả nước cân nhắc sử dụng trong công tác tuyển sinh, qua đó mang lại nhiều lợi ích cho nhà trường, học sinh và phụ huynh.

Hoàng Anh/ĐSTT