Ngày 19/8/2026, Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tổ chức Tọa đàm Tư duy phản biện trong giải quyết bài đọc hiểu. Là hoạt động trong khuôn khổ Kênh Hỗ trợ Giáo dục Ngoại ngữ bậc Phổ thông (ULIS CONNECT), chương trình diễn ra theo hình thức kết hợp trực tiếp tại và trực tuyến với sự tham gia của đông đảo đại biểu quan tâm.

Tham dự tọa đàm là sự hiện diện của hai diễn giả – ThS. Tống Thị Hoàng Giang và ThS. Vũ Quỳnh Nhung – giáo viên Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ, cùng các thầy cô giáo, cán bộ quản lý và đại biểu quan tâm tới hoạt động giảng dạy tiếng Anh bậc phổ thông.

Tọa đàm Tư duy phản biện trong giải quyết bài đọc hiểu được tổ chức hướng tới việc cung cấp cho giáo viên hệ thống phương pháp tích hợp tư duy phản biện (Critical Thinking) vào quá trình dạy và học đọc hiểu. Trong bối cảnh cấu trúc đề thi Tiếng Anh có những thay đổi theo hướng tăng cường năng lực đọc hiểu toàn diện và tư duy bậc cao, việc trang bị cho học sinh phương pháp tiếp cận văn bản một cách chủ động, có căn cứ trở nên ngày càng cần thiết.

Trong phần trình bày, ThS. Tống Thị Quỳnh Giang đã phân tích những chuyển dịch trong cấu trúc đề thi Tiếng Anh, từ việc đánh giá kiến thức từ vựng, ngữ pháp một cách riêng lẻ sang chú trọng năng lực đọc hiểu toàn diện. Các ngữ liệu ngày càng có độ phức tạp cao hơn, bao gồm văn bản học thuật, nghị luận xã hội đa chiều và những lập luận nhiều tầng, đồng thời gia tăng các câu hỏi yêu cầu suy luận, xác định ý chính và nhận diện thái độ, mục đích của tác giả.

Trên cơ sở đó, ThS. Tống Thị Quỳnh Giang và ThS. Vũ Quỳnh Nhung đã giới thiệu ba kỹ thuật tư duy phản biện giúp học sinh chủ động hơn khi xử lý bài đọc hiểu. Kỹ thuật thứ nhất là phân tích cấu trúc logic, giúp nhận diện mạch lập luận của văn bản thông qua từ nối định hướng và câu chủ đề. Kỹ thuật thứ hai là truy tìm bằng chứng, trong đó học sinh được hướng dẫn tìm kiếm thông tin tương đương, kiểm chứng cách diễn đạt và xây dựng chuỗi suy luận dựa trên những bằng chứng có trong văn bản. Kỹ thuật thứ ba là phản biện đáp án nhiễu, giúp học sinh chủ động loại trừ các phương án sai thay vì chỉ tìm kiếm một đáp án có vẻ phù hợp.

Đặc biệt, các kỹ thuật trên được minh họa trực tiếp thông qua những câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Qua từng ví dụ, các cách nhận diện các dạng nhiễu thường gặp được trình bày chi tiết như sai phạm vi, bóp méo chi tiết, thông tin không được đề cập hoặc suy diễn mang tính chủ quan. Qua đó, học sinh được rèn luyện nguyên tắc không suy luận vượt quá những gì bằng chứng trong văn bản cho phép của tư duy phản biện.

Bên cạnh ba kỹ thuật cốt lõi, ThS. Vũ Quỳnh Nhung cũng giới thiệu hai phương pháp bổ sung nhằm mở rộng và củng cố năng lực tư duy của học sinh sau quá trình đọc, gồm Tóm tắt đoạn văn sau khi đọc và Tích hợp kĩ năng nói & tương tác nhóm. Các hoạt động này giúp học sinh không dừng lại ở việc lựa chọn đáp án mà tiếp tục kiểm chứng, diễn đạt và trao đổi lập luận, từ đó chuyển từ vị thế tiếp nhận thụ động sang chủ động phân tích và làm chủ tri thức. Diễn giả nhấn mạnh việc dạy đọc hiểu không chỉ hướng tới câu hỏi “học sinh nhớ được bao nhiêu” mà còn cần trả lời được câu hỏi “học sinh có thể vận dụng được gì”, qua đó góp phần hình thành khả năng đọc và đánh giá thông tin đa chiều, nhận diện thông tin sai lệch, tư duy độc lập và thích ứng với những yêu cầu của thế kỷ XXI.

Tọa đàm Tư duy phản biện trong giải quyết bài đọc hiểu khép lại trong không khí trao đổi tích cực, mang đến nhiều gợi mở thiết thực cho giáo viên trong quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh. Chương trình tiếp tục khẳng định vai trò của Trường Đại học Ngoại ngữ – ĐHQGHN trong việc điều phối, kết nối chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và đồng hành cùng đội ngũ giáo viên ngoại ngữ bậc phổ thông.

Diễm Quỳnh-Minh Anh/ĐSTT