Ngày 26/10/2026, tại Hội trường Vũ Đình Liên, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội đã phối hợp với Viện Nghiên cứu CIELAM, Đại học Aix-Marseille (Pháp) tổ chức Hội thảo quốc tế “Nghiên cứu cộng đồng Pháp ngữ: Không gian ngôn ngữ, văn học và văn hóa toàn cầu” (État de la recherche en francophonie: des espaces linguistiques, littéraires et culturels mondiaux). Chương trình được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, tạo diễn đàn trao đổi học thuật về những hướng nghiên cứu Pháp ngữ hiện nay, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực ngôn ngữ, văn học và văn hóa.
Tham dự hội thảo, về phía khách mời quốc tế có ông Rigobert Pinga Pinga – đại diện Văn phòng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF); bà Magali Censier – Tùy viên Hợp tác giáo dục, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, cùng các diễn giả, nhà nghiên cứu và giảng viên đến từ các cơ sở giáo dục, nghiên cứu trong và ngoài nước.
Về phía Trường Đại học Ngoại ngữ, ĐHQGHN có PGS.TS. Lâm Quang Đông – Phó Hiệu trưởng Nhà trường; PGS.TS. Nguyễn Lân Trung – Chủ tịch Hội Ngôn ngữ học Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Chính sách và Chiến lược Nhà trường; đại diện lãnh đạo các đơn vị, cùng lãnh đạo, giảng viên và đông đảo sinh viên của Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Lâm Quang Đông nhấn mạnh ý nghĩa của sự kiện trong việc hiện thực hóa định hướng tăng cường hợp tác quốc tế và kết nối mạng lưới học thuật của Nhà trường. Hội thảo được triển khai với hai phiên liên kết, trong đó phiên đầu tiên diễn ra tại Hà Nội ngày 26/10 và phiên tiếp theo dự kiến tổ chức tại thành phố Aix-en-Provence (Pháp) vào ngày 19/11/2026. Theo Phó Hiệu trưởng, sự kết nối giữa hai thành phố, hai trường đại học thuộc hai châu lục phản ánh sinh động bản chất và sức sống của không gian Pháp ngữ – một không gian không ngừng vận động, kết nối và đổi mới.
Đề cập đến định hướng học thuật của chương trình, PGS.TS. Lâm Quang Đông cho biết hội thảo hướng tới hai mục tiêu chính: đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu Pháp ngữ hiện nay và nhìn nhận lại khái niệm Pháp ngữ như một không gian ngôn ngữ, văn học và văn hóa mang tính toàn cầu, đa dạng và đa trung tâm. Trong không gian đó, Việt Nam không chỉ đóng vai trò tiếp nhận mà còn chủ động đóng góp vào quá trình kiến tạo tri thức, sáng tạo nghệ thuật và phát triển những hướng tiếp cận nghiên cứu mới.
Tiếp nối chương trình, ông Rigobert Pinga Pinga – đại diện Văn phòng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) bày tỏ sự vui mừng khi tham dự hội thảo, đồng thời khẳng định vai trò kết nối và hỗ trợ của OIF đối với các hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và giao lưu văn hóa trong cộng đồng Pháp ngữ.
Đại diện Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, bà Magali Censier – Tùy viên Hợp tác giáo dục cũng nhấn mạnh ý nghĩa của quan hệ hợp tác Việt Nam – Pháp trong lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu khoa học, đồng thời bày tỏ sự ủng hộ đối với các hoạt động kết nối học thuật giữa các cơ sở giáo dục, nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên hai nước.
Phần báo cáo chuyên đề của hội thảo gồm bốn tham luận, tiếp cận nghiên cứu Pháp ngữ từ những góc độ khác nhau, trải rộng trên các lĩnh vực ngôn ngữ, giảng dạy, văn học và văn hóa.
Mở đầu phiên báo cáo, TS. Đàm Minh Thủy – Trưởng khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp, Trường Đại học Ngoại ngữ trình bày tham luận “Nghiên cứu Pháp ngữ tại Việt Nam: Đối tượng, phương pháp tiếp cận và những thách thức của một lĩnh vực nghiên cứu”. Báo cáo phác họa bức tranh tổng thể về nghiên cứu Pháp ngữ tại Việt Nam, làm rõ các đối tượng nghiên cứu, phương pháp tiếp cận và những thách thức đặt ra trong quá trình phát triển lĩnh vực này.
Tiếp đó, GS. Philippe Blanchet – Giáo sư danh dự Trường Đại học Rennes 2 (Pháp) mang đến tham luận “Tiếng Pháp, ngôn ngữ quốc tế đa trung tâm: Định hướng mới này có những hệ quả giáo khoa nào?”. Từ cách nhìn nhận tiếng Pháp là một ngôn ngữ quốc tế mang tính đa trung tâm, báo cáo đặt ra những vấn đề về phương pháp luận cũng như yêu cầu điều chỉnh cách tiếp cận trong giảng dạy tiếng Pháp, phù hợp với sự đa dạng về ngôn ngữ và văn hóa trong cộng đồng Pháp ngữ.
Ở lĩnh vực văn học, GS. Corinne Flicker – Trưởng khoa Văn học, Đại học Aix-Marseille (Pháp) trình bày tham luận “Phạm Văn Ký, người tiên phong của sân khấu kịch Pháp ngữ Việt Nam: Thực trạng một kho lưu trữ bị lãng quên (BnF)”. Thông qua việc nghiên cứu các tư liệu lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Pháp, báo cáo làm nổi bật những đóng góp của kịch tác gia Phạm Văn Ký đối với sân khấu kịch Pháp ngữ, đồng thời gợi mở hướng tiếp cận và khai thác các di sản văn học Việt Nam trong không gian Pháp ngữ.
Khép lại chuỗi báo cáo chuyên đề, TS. Ngô Tự Lập – Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Viện Nghiên cứu Liên ngành Văn hóa, Ngôn ngữ và Giáo dục (CLEF) trình bày tham luận “Sự tiếp nhận ca khúc Pháp tại Việt Nam: Cái nhìn tổng quan về lịch sử và văn hóa”. Báo cáo tiếp cận quá trình tiếp nhận và chuyển hóa ca khúc tiếng Pháp tại Việt Nam từ góc độ lịch sử và văn hóa, qua đó làm rõ thêm những biểu hiện của sự giao thoa và tương tác văn hóa Việt – Pháp trong lĩnh vực âm nhạc.
Với những cách tiếp cận đa dạng, bốn tham luận đã tạo nên sự kết nối giữa các vấn đề lý luận và những trường hợp nghiên cứu cụ thể. Từ thực trạng nghiên cứu Pháp ngữ tại Việt Nam, tính đa trung tâm của tiếng Pháp đến di sản sân khấu và sự tiếp nhận âm nhạc Pháp, các báo cáo góp phần làm nổi bật vai trò của Việt Nam trong không gian Pháp ngữ toàn cầu, không chỉ ở phương diện tiếp nhận mà còn trong hoạt động nghiên cứu và sáng tạo văn hóa.
Bên cạnh các báo cáo chuyên đề, phiên thảo luận chung đã tạo cơ hội để các đại biểu, diễn giả và người tham dự trao đổi về những vấn đề học thuật được đặt ra tại hội thảo. Các ý kiến thảo luận cũng gợi mở triển vọng triển khai những dự án nghiên cứu, công bố khoa học chung và tăng cường kết nối giữa các cơ sở nghiên cứu, đào tạo trong cộng đồng Pháp ngữ.
Hội thảo quốc tế “Nghiên cứu cộng đồng Pháp ngữ: Không gian ngôn ngữ, văn học và văn hóa toàn cầu” đã diễn ra thành công, góp phần thúc đẩy hoạt động nghiên cứu và trao đổi học thuật trong lĩnh vực Pháp ngữ tại Trường Đại học Ngoại ngữ, ĐHQGHN. Đồng thời, chương trình tiếp tục khẳng định ý nghĩa của hợp tác quốc tế trong việc mở rộng không gian nghiên cứu, kết nối các học giả và phát huy vai trò của Việt Nam trong cộng đồng Pháp ngữ.
Tiếp nối phiên hội thảo tại Hà Nội, phiên thứ hai dự kiến diễn ra vào ngày 19/11/2026 tại Aix-en-Provence (Pháp), hứa hẹn tiếp tục mở rộng các cuộc trao đổi học thuật và thúc đẩy những cơ hội hợp tác nghiên cứu giữa các bên.
*Một số hình ảnh khác:
ĐSTT
